Op 6 november 2002 raakte bekend dat de Europese Commissie vindt dat Euratom meer
middelen moet kunnen vrijmaken voor onder meer de ontmanteling van nucleaire installaties in
kandidaat-lidstaten.
Kan de Commissie meedelen welke extra maatregelen zij in dit
nieuwe plan heeft voorzien teneinde bij te dragen aan de opruiming van nucleair afval op het Kola-schiereiland
en meer in het bijzonder de sites met nucleaire duikboten in Moermansk, en of de Russische autoriteiten bij deze
plannen zijn betrokken?
-------
Het Ministerie voor Atoomenergie van de
Russische Federatie (Minatom) is verantwoordelijk voor de veilige opslag, verwerking en het opruimen van
brandstof en radioactief afval dat vrijkomt bij het ontmantelen van de Russische kernonderzeeër- en
ijsbrekervloot in het noordwesten van Rusland. De internationale gemeenschap hecht er groot belang aan dat deze
activiteiten goed worden uitgevoerd.
Met een recent voorstel om het leningplafond te
verhogen wil de Commissie bereiken dat Euratom leningen verstrekt die bedoeld zijn om het nucleair
veiligheidsniveau te verbeteren van bestaande of nog te bouwen centrales en te assisteren bij het ontmantelen
ervan in Midden- en Oost-Europese landen, o.a. Rusland.
De Commissie heeft een zeer
actieve rol gespeeld bij het opzetten van hel "Noordelijk dimensie milieubeschermingsfonds" (NDEP). De Commissie
heeft € 50 min als bijdrage toegezegd aan het fonds, waarvan € 40 min bestemd is voor het "nucleaire raam". Het
voornaamste doel van het nucleaire raam van de NDEP is de Russische Federatie te helpen bij de meest urgente
taken i.v.m. kernafval in noordwest-Rusland, o.a. de situatie bij de noordelijke vloot en de hoeveelheid in de
regio opgeslagen nucleair afval, bijvoorbeeld in de baai van Andreeva.
De
NDEP-stuurgroep (bestaande uit de Oost-Europa Bank, de Noordelijke Investeringsbank, de Wereldbank, de Europese
Commissie en de Russische Federatie) heeft 16 kernafvalprojecten op het Kola-schiereiland voorgedragen, waarvan
de totale kosten worden geraamd op ongeveer 500 miljoen euro. Minatom neemt deze projecten onder zijn
hoede.
Het multilateraal kernenergiemilieuprogramma in de Russische Federatie (MNEPR)
zal het juridisch bestek bieden om de belangrijkste rechtsvraagstukken aan te pakken in verband met westerse
steun aan de Russische Federatie, in het bijzonder de toegang tot de plaatsen, vrijstelling van belasting en de
aansprakelijkheid. Dat dit tot een goed einde wordt gebracht, is een randvoorwaarde voor het opzetten van
kernenergieprojecten. Net als andere westerse donors en Rusland heeft de Commissie deelgenomen aan de
onderhandelingen die hopelijk zullen leiden tot ondertekening van de MNEPR.
Op de
Kananaskis-top in juni 2002 heeft de G8 een partnerschap opgezet tegen verspreiding van massavernietigingswapens
en grondstoffen, o.a. projecten voor non-proliferatie, ontwapening, terrorismebestrijding en nucleaire
veiligheid (ook op milieugebied). De ontmanteling van afgedankte kernonderzeeërs is in dit verband een
prioriteit. De G8 zal 20 miljard dollar uittrekken om de komende tien jaar dergelijke projecten te
ondersteunen.
Op 21 oktober van dit jaar is men het op de derde ministersconferentie
over de noordelijke dimensie eens geworden over de richtlijnen voor het nieuwe actieplan voor de noordelijke
dimensie.